Opublikowana 16 września 2026 roku na łamach War on the Rocks analiza Christophera Nye’a i Charlesa Suna opisuje skalę czystek personalnych, którymi przewodniczący Xi Jinping objął ścisłe kierownictwo Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Z siedmioosobowej Centralnej Komisji Wojskowej wybranej przez Xi w 2022 roku u jego boku pozostał jedynie Zhang Shengmin. Dwaj byli ministrowie obrony otrzymali w maju 2026 roku wyroki śmierci z zawieszeniem, z partii wydalono wiceprzewodniczącego komisji He Weidonga oraz szefa wydziału pracy politycznej Miao Huę (skierowanych do prokuratury wojskowej), a 28 sierpnia 2026 roku Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych formalnie odwołał kolejnych dwóch członków komisji – Zhang Youxię i Liu Zhenliego. Z 27 stanowisk w stopniu generała lub admirała w armii i policji zbrojnej obsadzonych jest obecnie tylko 6, a około 20 prowadzą – w charakterze zastępczym – generałowie broni.
Autorzy wskazują, że skutkiem czystki jest przesunięcie chińskiej aktywności wokół Tajwanu w stronę działań mniej widowiskowych: po trzech kolejnych latach (kwiecień 2023, maj 2024, kwiecień 2025) wielkich ćwiczeń wokół wyspy w pierwszej połowie roku, w 2026 roku takiego ćwiczenia nie przeprowadzono, a miesięczna liczba wtargnięć do tajwańskiej strefy identyfikacji obrony powietrznej w sierpniu 2026 roku pozostała poniżej połowy wartości z sierpnia 2024 i 2025 roku. Zbiegło się to z ogłoszonym w maju 2026 roku na szczycie w Pekinie zwrotem retorycznym w stronę „strategicznej stabilności” – sekretarz obrony USA Pete Hegseth, rok wcześniej ostrzegający, że Chiny „przygotowują się do prawdziwej inwazji” na Tajwan, mówił w maju 2026 roku o relacjach „lepszych niż od wielu lat”. Zdaniem autorów artykułu ograniczenie widowiskowej presji wynika w równej mierze z politycznej powściągliwości, co z operacyjnej niemożności ryzykowania złożonych, wspólnych działań przez dowództwo, którego struktura została niedawno rozerwana czystkami.
Wzrost budżetu wojskowego w 2026 roku wyniósł około 7 procent – najmniej od 2021 roku – co wydłuża czas potrzebny na odbudowę zdolności personalnych i materiałowych (w tym w Rakietowych Siłach Chin, gdzie afery korupcyjne doprowadziły, jak podają autorzy, do sytuacji, w której część rakiet wypełniono wodą, a wiele pokryw silosów przestało działać). Autorzy oceniają, że okres „strategicznej stabilności” ma zapewnić Pekinowi osłonę potrzebną do odbudowy armii przed 2029 rokiem – a więc jeszcze w kadencji następnej administracji amerykańskiej.
Warto wspomnieć, że pomimo gigantycznego wzrostu technologicznego, handlowego, gospodarczego w ostatnich dekadach Chińskiej Republiki Ludowej w kwestii zarządzania armią w związku z przeprowadzonymi czystkami personalnymi w wojsku Pekin rządzony przez Sekretarza Generalnego Xi Jinpinga nie jest przekonany co do skutecznego wykorzystania własnego potencjału militarnego w tym samych żołnierzy na ewentualnym polu walki.
Co to oznacza dla Polski
Wewnętrzne czystki i przebudowa dowództwa chińskiej armii zwiększają niepewność wokół rywalizacji USA–Chiny, co może odciągać część amerykańskiej uwagi i zasobów od bezpieczeństwa Europy. Dla Polski oznacza to większą potrzebę wzmacniania europejskich zdolności obronnych i gotowości NATO do działania przy mniejszym wsparciu USA.
1. War on the Rocks, „Strategic Stability and the Rebuilding of Xi’s Military”, 16.09.2026:
warontherocks.com — stan na dzień: 16.09.2026