Opublikowana 17 września 2026 roku na łamach War on the Rocks analiza Richarda Nephew’a (Columbia University’s Center on Global Energy Policy, były wicespecjalny wysłannik USA ds. Iranu) omawia treść umowy o współpracy nuklearnej między Stanami Zjednoczonymi a Arabią Saudyjską, przekazanej Kongresowi 24 sierpnia 2026 roku, co uruchomiło przewidziany ustawą o energii atomowej 90-dniowy okres przeglądu. USA i Arabia Saudyjska ogłosiły porozumienie w listopadzie 2025 roku, a ostateczny tekst podpisały w lipcu 2026 roku – prezydent Donald Trump opóźniał jednak jego przekazanie Kongresowi w oczekiwaniu na decyzję Rijadu w sprawie normalizacji stosunków z Izraelem, a według Białego Domu kwestia ta wciąż może doprowadzić do odłożenia umowy. Nephew ocenia, że przekazany Kongresowi tekst jest „znacznie ulepszony” względem wersji wcześniej przeciekającej do prasy.
Autor wskazuje na kluczowe zabezpieczenia: Arabia Saudyjska zgodziła się nie przekraczać 5 procent wzbogacenia uranu bez odrębnej zgody USA, umowa obejmuje także etap konwersji uranu (poprzedzający wzbogacanie) i wprost zakazuje przekazywania „danych zastrzeżonych” dotyczących broni jądrowej, a mechanizm amerykańskiej wyłączności daje Waszyngtonowi de facto prawo weta wobec saudyjskich projektów nuklearnych. Rijad nie zaakceptował pełnego Protokołu Dodatkowego MAEA, lecz przyjął w umowie dwustronnej jego istotne elementy, w tym możliwość inspekcji z krótkim wyprzedzeniem. Nephew ostrzega jednak, że ograniczenie inspekcji do wyznaczonych „objętych lokalizacji” zamiast pełnego dostępu do całego terytorium kraju może w przyszłości utrudnić Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej wykrycie niezadeklarowanej działalności nuklearnej, gdyby Arabia Saudyjska nie przestrzegała warunków porozumienia. Autor rekomenduje Kongresowi m.in. wzmocnienie sankcji za naruszenia, przyspieszone procedury specjalnych inspekcji MAEA oraz jawne wyjaśnienie ze strony USA, że saudyjskie zobowiązania nierozprzestrzeniania obowiązują niezależnie od ewentualnego uzyskania broni jądrowej przez Iran.
Dotychczas jedynym państwem muzułmańskim na naszym globie posiadającym broń jądrową był Pakistan. Waszyngton wprawdzie nie przekazuje tego potencjału dynastii Saudów. Jednak sama dysputa na temat technologii „jądrowych” buduje w Arabii nowe (bardzo interesujące) zestawienia o charakterze strategicznym.
Co to oznacza dla Polski
Dla Polski porozumienie zwiększa presję na utrzymanie rygorystycznych standardów nierozprzestrzeniania broni jądrowej, ponieważ ustępstwa wobec Arabii Saudyjskiej mogą stać się precedensem dla innych państw. Rozwój współpracy nuklearnej na Bliskim Wschodzie wpływa też na stabilność strategiczną ważną dla bezpieczeństwa sojuszników USA, w tym Polski.
1. War on the Rocks, „The Real U.S.-Saudi Nuclear Deal Is Better Than We Thought”, Richard Nephew, 17.09.2026:
warontherocks.com — stan na dzień: 17.09.2026